Categorie 3-materiaal: wat mag er met voormalige voedingsmiddelen?

Het korte antwoord: veel foodwaste uit supermarkten en voedselproductie valt als "voormalige voedingsmiddelen" onder categorie 3 van de Europese verordening voor dierlijke bijproducten (Vo. (EG) 1069/2009). Dat is de mildste categorie, maar hij bepaalt wél welke verwerkers uw stroom mogen aannemen en welke bestemmingen zijn toegestaan. Wie een route omlegt zonder deze classificatie te kennen, ontdekt het verschil op het moment dat een lading wordt geweigerd. Daarom is classificatie bij ons een acceptatiecriterium vóór de eerste rit, geen verrassing erna.

Waar de verordening over gaat

Zodra een product van dierlijke oorsprong (vlees, vis, zuivel, ei, of een product waar dat in verwerkt zit) niet langer voor menselijke consumptie bestemd is, wordt het juridisch een dierlijk bijproduct. De verordening deelt die bijproducten in drie categorieën in, oplopend in risico. Categorie 1 en 2 zijn het domein van hoog-risicomateriaal en kennen strikte verwerkingsroutes. Categorie 3 is het materiaal met laag risico: onder meer voormalige voedingsmiddelen die om commerciële redenen uit de schappen gaan (over de datum, verpakkingsfout, uitgelijste producten) maar die niets mankeert in veterinaire zin.

Let op het woord "voormalige voedingsmiddelen". Dat is de vakterm die verwerkers en toezichthouders gebruiken voor wat de eigenaar meestal gewoon foodwaste of derving noemt. Wie met een verwerker over acceptatie praat, praat in die taal.

Wat categorie 3 betekent voor uw stroom

De classificatie heeft twee praktische gevolgen.

Ten eerste: niet elke verwerker mag uw stroom aannemen. Een bedrijf dat categorie 3-materiaal ontvangt, opslaat of verwerkt, heeft daarvoor een erkenning of registratie van de NVWA nodig. Een vergister met een keurige milieuvergunning maar zonder die erkenning is voor een stroom met dierlijke bestanddelen geen geldige bestemming. Bij het selecteren van ketenpartners is "NVWA-erkend waar categorie 3 van toepassing is" bij ons dan ook een hard criterium, niet een wens.

Ten tweede: de categorie beperkt de bestemmingen. Categorie 3-materiaal mag, afhankelijk van samenstelling en behandeling, onder meer naar erkende verwerking zoals vergisting of compostering. Wat níét mag, is minstens zo belangrijk om te kennen.

Waarom swill nooit naar diervoeder gaat

Keukenafval en etensresten (in de sector swill genoemd) mogen niet worden vervoederd aan landbouwhuisdieren. Dat verbod stamt uit de dierziektecrises van eerdere decennia en is onverminderd van kracht. Het maakt daarbij niet uit hoe goed de resten eruitzien: de route naar diervoeder is voor swill definitief afgesloten. Voor gemengde stromen uit horeca, catering en veel retailomgevingen betekent dit dat vergisting in de praktijk vaak de hoogste toegestane trede op de verwaardingsladder is.

Tegelijk ligt het bij sommige stromen anders. Voormalige voedingsmiddelen zónder vlees of vis (denk aan bepaalde bakkerij- en zoetwarenstromen) kunnen onder voorwaarden en via daarvoor erkende bedrijven wél een diervoederbestemming krijgen. Dat is een hogere trede op de ladder en dus, waar het mag en kan, de betere route.

Eerlijkheid hoort hier bij het vak: wij presenteren vergisting nooit als de top van de verwaardingsladder. Het is de hoogste trede die voor een gemengde, onvermijdbare stroom vaak haalbaar en toegestaan is. Kan een deelstroom hoger, dan hoort hij hoger.

Wat dit betekent voor een routewijziging

Voor u als eigenaar van de stroom komt het neer op drie vragen die beantwoord moeten zijn vóór er iets omrijdt. Wat zit er precies in de stroom, en valt die (deels) onder categorie 3? Heeft de beoogde ontvanger de juiste erkenning voor precies dát materiaal? En sluit de bestemming aan op wat wettelijk mag én het meeste waard is?

Die toets vraagt geen studie van uw kant. Zij vraagt een regisseur die de classificatie serieus neemt en partners selecteert op erkenning in plaats van op tarief alleen. De goedkoopste gate fee is weinig waard bij een bestemming die uw stroom niet mag aannemen.