Vergisting is niet de hoogste trede van de verwaardingsladder. Wie u iets anders vertelt, verkoopt een verhaal. Toch is vergisting voor veel onvermijdbare, gemengde foodwaste-stromen de hoogste trede die wet- en regelgeving en de kwaliteit van de stroom toelaten. Dat eerlijk benoemen is geen zwakte van ons model: het is de reden dat onze rekensom standhoudt.
De ladder, van boven naar beneden
De verwaardingsladder (in Nederland bekend als de ladder van Moerman) rangschikt bestemmingen voor voedsel en voedselresten naar waarde. Bovenaan staat voorkomen: wat niet wordt ingekocht of geproduceerd, hoeft nooit een bestemming. Daaronder: voedsel voor mensen, bijvoorbeeld via herverdeling. Dan diervoeder. Daarna verwerking tot nieuwe grondstoffen en energie, zoals vergisting en compostering. Helemaal onderaan: verbranden en storten.
De logica is simpel: hoe hoger op de ladder, hoe meer van de oorspronkelijke waarde van het voedsel behouden blijft. Een brood dat een mens eet, is meer waard dan hetzelfde brood als biogas. Daarover bestaat in de sector geen discussie.
Waarom een gemengde stroom zelden omhoog kan
De discussie begint bij de vraag wat er met een concrete stroom mag en kan. En daar is de praktijk weerbarstiger dan de ladder suggereert.
Een onvermijdbare, gemengde reststroom (het mengsel dat overblijft na alles wat u aan de voorkant al voorkomt en herverdeelt) kan vrijwel nooit naar humane voeding. De voedselveiligheid is niet meer te garanderen, de herkomst per product niet meer te herleiden.
Diervoeder lijkt dan de volgende halte, maar ook die route is smaller dan hij oogt. Keukenafval en etensresten (swill) mogen wettelijk niet worden vervoederd; die les heeft Europa geleerd van dierziektecrises. Voormalige voedingsmiddelen met dierlijke bestanddelen vallen onder de regels voor dierlijke bijproducten (categorie 3-materiaal) en mogen alleen via erkende verwerkers lopen. Alleen specifieke, schone en goed herleidbare stromen, zoals bepaalde bakkerijresten, halen de diervoederroute daadwerkelijk.
Voor wat dan overblijft, is vergisting doorgaans de hoogste vergunde trede: de stroom wordt biogas en digestaat, en de energie- en nutriëntenwaarde blijft deels behouden in plaats van te verdwijnen in de oven.
Wat dit betekent voor uw stroom
Vermijdbare verspilling hoort niet bij ons thuis. Te veel inkopen of te veel produceren lost u op aan de voorkant, met andere specialisten. Wij gaan over wat er daarna onvermijdelijk overblijft.
Per stroom hoort de vraag gesteld te worden of een hogere trede haalbaar is. Een deelstroom die schoon en herleidbaar is, verdient een eigen route. Dat toetsen is onderdeel van ketenontwerp, niet een bijzaak.
En als vergisting de hoogste haalbare trede is, dan is de vraag niet meer of maar waar en tegen welke voorwaarden. Twee vergisters zijn niet hetzelfde. Acceptatiecriteria, afstand, uptime en de afspraken over gas, certificaten en digestaat bepalen wat uw stroom daar werkelijk doet, voor uw kosten én voor uw rapportage.
Eerlijkheid als toets
U kunt deze ladder gebruiken als test voor iedereen die iets van uw reststroom wil. Wie beweert dat zijn bestemming "de duurzaamste" is zonder te benoemen wat er níét kan, kent de ladder niet of hoopt dat u hem niet kent. Wie zegt dat vergisting de top is, idem. En vraag door naar uw eigen stroom: wie niet kan uitleggen op welke trede die thuishoort, heeft hem niet bekeken.
Het eerlijke verhaal is minder glanzend en beter controleerbaar: de hoogste trede die uw stroom aankan, aangetoond per batch, tegen kosten die uit uw eigen facturen komen.
De routescan. Wij rekenen één route van uw foodwaste door op uw eigen volumes en facturen. U krijgt één A4 terug: uw werkelijke kostprijs per ton, de kansrijkste vergunde bestemming en een eerlijk go / no-go. Zegt de rekensom nee, dan zeggen wij dat ook.
Vraag de routescan aan