Foodwaste in uw CSRD-rapportage: scope 3, categorie 5, zonder dubbeltelling

De verwerking van uw foodwaste hoort in uw klimaatrapportage thuis onder scope 3, categorie 5 van het GHG Protocol: afval uit de eigen bedrijfsvoering, verwerkt door derden. Die categorie is goed te rapporteren (en aantoonbaar te verbeteren) zodra u per batch weet wat er is afgevoerd, waarheen, en wat er bij die verwerking gebeurt. In de praktijk gaat het op twee punten mis: er is geen zicht op wat er achter de afvalpoort gebeurt, en waarden worden dubbel geclaimd. Beide zijn te voorkomen.

Waar foodwaste in uw rapportage thuishoort

Het GHG Protocol verdeelt emissies in drie scopes. Scope 1 en 2 gaan over uw eigen verbranding en ingekochte energie. Alles wat in de keten gebeurt, valt onder scope 3, en die scope is onderverdeeld in vijftien categorieën. Categorie 5, "waste generated in operations", dekt de verwerking van het afval dat uw eigen bedrijfsvoering voortbrengt: ook uw onvermijdbare foodwaste.

De emissies in die categorie hangen vrijwel volledig af van de verwerkingsroute. Verbranden, composteren en vergisten hebben elk een eigen emissieprofiel. Wie alleen een factuur per ton heeft, rapporteert noodgedwongen op sectorgemiddelden. Wie per batch weet welke route de stroom heeft gevolgd, kan rekenen met wat er werkelijk is gebeurd. Dat verschil bepaalt of categorie 5 een schatting is of een cijfer dat een controle doorstaat.

Wat de CSRD er extra van vraagt

Onder de CSRD rapporteert u volgens de ESRS-standaarden. Voor foodwaste zijn er twee relevant. ESRS E5 (grondstoffengebruik en circulaire economie) vraagt inzicht in uw uitgaande stromen: hoeveel afval, welke samenstelling, en wat ermee gebeurt: nuttige toepassing of verwijdering. ESRS E1 (klimaat) vraagt uw scope 3-emissies, inclusief categorie 5.

Let op het verschil in vraagstelling. E5 wil weten wáár uw stroom heen gaat; E1 wil weten wat dat aan emissies betekent. Eén administratie kan beide dragen, maar alleen als die administratie de bestemming per batch vastlegt, niet alleen het totaalgewicht per jaar. De documenten die daarvoor nodig zijn, bestaan in de Nederlandse afvalketen al: weegbonnen, begeleidingsbrieven, meldingen bij het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen. De vraag is alleen of ze bij ú terechtkomen, of achterblijven bij de verwerker.

Wat een auditor wil zien

Een assurance-provider die uw duurzaamheidsverklaring toetst, stelt bij deze post steeds dezelfde vragen. Is de methode vooraf vastgelegd? Is de baseline (uw huidige route) gemeten in plaats van aangenomen? Sluit de massabalans: komt wat erin ging overeen met wat er verwerkt en bestemd is, inclusief afkeur? En is elke waarde in de keten precies één keer geclaimd?

Daarom werken wij per batch. Elke batch heeft een herkomst, een gewogen gewicht, een gedocumenteerd transport, een bestemming en een verwerkingsresultaat. De massabalans is daarmee geen jaarlijkse reconstructie achteraf, maar een optelsom van records die er al zijn. Dat is het verschil tussen een rapportage verdedigen en een rapportage voorlezen.

De valkuil: dubbeltelling

Wordt uw stroom vergist, dan ontstaat er biogas, en bij groen gas horen garanties van oorsprong (GvO's). Hier ontstaat de klassieke fout: de partij die het certificaat koopt, claimt hernieuwbare energie, en de ontdoener claimt in zijn duurzaamheidsverslag "onze foodwaste werd groene energie". Dat is twee keer dezelfde waarde. Een auditor die het ziet, schrapt een van beide claims; een journalist die het ziet, schrapt uw geloofwaardigheid.

De oplossing is ordelijk en contractueel: de energieclaim ligt bij de koper van het certificaat, de ontdoener claimt de verbetering van zijn verwerkingsroute in scope 3, categorie 5, gemeten tegen zijn eigen oude route. Wie wat mag zeggen, hoort vóór de eerste rit vast te liggen, niet achteraf te worden uitonderhandeld.

Weet ook hoe groot die verbetering in categorie 5 is. Daar telt alleen wat bij transport en verwerking vrijkomt: volgens CO2emissiefactoren.nl ongeveer 7 kg CO₂-eq per ton bij vergisting, tegen ongeveer 38 kg bij verbranding. De grote winst zit in de vermeden emissies, omdat het groene gas aardgas vervangt. Die mag u tonen, maar niet van uw scope 3 aftrekken: het GHG Protocol vraagt ze apart te rapporteren, met methode en systeemgrens. Gaat uw stroom nu al naar vergisting, dan verandert categorie 5 nauwelijks en zit de winst vooral in de kosten.

Begin bij wat u nu weet

De eerlijke eerste stap is geen ambitie maar een meting: wat is uw huidige route, wat kost die, en welk emissieprofiel hoort erbij? Pas tegen die baseline betekent "beter" iets.