Uw gate fee is niet het hele verhaal: wat foodwaste echt kost per ton

Vraag een financieel verantwoordelijke wat zijn foodwaste kost, en u krijgt meestal één getal terug: het tarief per ton dat de verwerker rekent. Dat getal klopt, maar het is niet het hele verhaal. De werkelijke kostprijs van een reststroom bestaat uit vijf posten, en meestal staat maar één daarvan op de regel waar iedereen naar kijkt. Wie wil weten of zijn afvalroute goed geprijsd is, moet eerst de volledige optelsom maken. Dit artikel laat zien hoe.

De vijf posten van de werkelijke kostprijs

1. De gate fee. Het tarief dat de ontvangende verwerker per ton rekent bij de poort. Dit is de bekendste post, en vaak de enige die in gesprekken over "afvalkosten" wordt genoemd. De gate fee verschilt per type stroom, per regio en per verwerkingsvorm, en is onderhandelbaar, al voelt hij in de praktijk zelden zo.

2. Transport. De ritten van uw dock naar de verwerker. Soms zit transport in het tarief van de inzamelaar verwerkt, soms staat het apart, soms zit het verstopt in een toeslag. Afstand telt: een verwerker die per ton goedkoper is maar twee keer zo ver rijdt, kan per saldo duurder uitpakken. Ook brandstof- en milieutoeslagen horen in deze post thuis.

3. Containerhuur en reiniging. De bakken, perscontainers of vaten op uw terrein worden gehuurd, gewisseld en gereinigd. Deze kosten lopen door, ook in weken met minder volume, en staan vaak op een andere factuurregel (of zelfs op een andere factuur) dan de verwerking zelf.

4. Rejectkosten. Wat de ontvanger afkeurt, komt terug op uw rekening: als toeslag, als aparte verwerkingsregel of als verrekening achteraf. Bij verpakte stromen komt daar de prijs van ontverpakken bij. Rejects zijn de minst zichtbare post en tegelijk de minst voorspelbare, juist omdat ze zelden per batch worden geregistreerd en gerapporteerd.

5. Administratie en intern werk. Begeleidingsbrieven, afvalstroomnummers, weegbonnen, factuurcontrole, het regelen van extra ritten bij piekvolumes. Niemand boekt deze uren op "afval", maar ze worden wel gemaakt: op de locatie én op kantoor.

Waarom de optelsom nergens staat

Deze vijf posten staan zelden bij elkaar. Verwerking en transport lopen via de afvalpartner, containerhuur soms via een andere leverancier, rejects via verrekeningen, en de interne uren via niemand. De kostprijs per ton is daardoor geen getal dat u opzoekt, maar een getal dat u moet samenstellen. Dat is geen nalatigheid van uw organisatie: de markt is zo ingericht. Uw verwerker verdient aan tonnen, niet aan uw kostentransparantie. Er is simpelweg niemand in de keten wiens werk het is om deze optelsom voor u te maken, behalve uzelf.

Zo loopt u hem zelf na

De exercitie is overzichtelijker dan ze klinkt. Pak twaalf maanden facturen van alle partijen die aan uw reststroom raken: verwerker, inzamelaar, containerleverancier. Zet alle regels bij elkaar die met de stroom te maken hebben, ook de toeslagen en verrekeningen. Deel het totaal door het gewogen tonnage over dezelfde periode. Gebruik daarvoor de weegbonnen, niet de schatting uit het contract: het verschil tussen gecontracteerd en werkelijk volume is op zichzelf al een bevinding.

Doe dit per locatie en per stroom, niet op concernniveau. Gemiddelden verbergen precies de routes waar het schuurt. En noteer wat u níét kunt vinden: een post die u niet kunt herleiden, is geen reden om hem op nul te zetten. In onze eigen rekensommen noemen we dat onbekend, en onbekend is een status, geen nul.

Wat het getal u vertelt

Met de werkelijke kostprijs per ton in de hand kunt u drie dingen die daarvoor niet konden. U kunt uw huidige route eerlijk vergelijken met een alternatief: op de volledige som, niet op de gate fee alleen. U kunt uw verwerker gerichte vragen stellen: wat gebeurt er achter de poort, wat wordt daar met de stroom verdiend, en waarom staat dat niet in onze prijs? En u kunt intern het gesprek veranderen: van "afvalkosten zijn een gegeven" naar "dit is een post die we sturen, zoals elke andere".

Wat die vergelijking vervolgens oplevert, verschilt per situatie. Dat rekenen we per stroom door, op uw eigen cijfers, niet op een sectorgemiddelde. Maar de eerste stap is altijd dezelfde: weten wat u nu werkelijk betaalt. Begin met de facturen van de afgelopen twaalf maanden. Meer is er voor deze eerste stap niet nodig.